Kaplica Karola Scheiblera

Karol Wilhelm Scheibler (1.IX.1820 - 13.IV.1881), jeden z największych łódzkich przemysłowców.

Karol Scheibler pochodził z rodziny niemieckiej wyznania ewangelicko-augsburskiego.
Jego ojciec posiadał fabrykę sukna w Niemczech.
Karol Scheibler uczył się zawodu w Anglii a następnie praktykował w Belgii, Francji, Szkocji, Holandii.
W 1848 roku został dyrektorem przędzalni bawełny u swego wuja Fryderyka Schloessera w Ozorkowie.

W rozpoczęciu samodzielnej kariery przemysłowca pomógł mu ślub z bogatą panną Anną Werner, córką właściciela fabryk sukna w Zgierzu i Ozorkowie oraz cukrowni w Leśmierzu.
Posag wniesiony przez żonę przewyższał dwukrotnie jego własne oszczędności.
Zgromadzony w ten sposób kapitał uzupełniony kredytami, pozwolił na uruchomienie w 1855 roku pierwszej fabryki, była to w pełni zmechanizowanej przędzalni.

Karol Scheibler swoją działalnością rozpoczął nową epokę w dziejach przemysłowej Łodzi, zapewnił jej czołowe miejsce w Europie w dziedzinie przemysłu włókienniczego.
Był twórcą wielkiego imperium przemysłowego, na które składał się zespół tzw. Centrali przy Wodnym Rynku, kompleks Księżego Młyna, oraz zabudowa biegnąca wzdłuż obecnej ul.Tymienieckiego i sięgająca aż ulicy Piotrkowskiej.

Dbając o rozwój przemysłu pamiętał także o mieszkańcach Łodzi.
Zarówno sam Karol Scheibler, a po jego śmierci wdowa po nim, Anna z Wernerów, syn Karol Wilhelm, córka i zięć, Matylda i Edward Herbstowie, łożyli olbrzymie sumy na budowę potrzebnych miastu gmachów: szkół, szpitali, kościołów, zawsze byli pierwsi we wspieraniu wszelkiego rodzaju charytatywnych akcji.
Jako ciekawostkę trzeba dodać, że to na osobie Karola Scheiblera wzorowano postać Hermana Buchholza z powieści Ziemia obiecana.

Kaplica Karola Scheiblera jest jednym z najbardziej okazałych zabytków architektury cmentarnej w skali światowej.
Została zbudowana z inicjatywy żony Karola Scheiblera, która w ten sposób chciała uczcić pamięć po zmarłym.
Na prośbę wdowy łódzki architekt miejski Hilary Majewski rozpisał w 1883 roku konkurs na projekt kaplicy-mauzoleum. Przedstawione w konkursie prace nie były zadowalające i w 1885 roku zamówiony został projekt w pracowni warszawskich architektów - Edwarda Lilpopa i Józefa Dziekońskiego.
Według ich planów stanął w latach 1885-1888 monument, który zadziwił wszystkich.

Historię kaplicy można przeczytać na stronie Fundacji Na Rzecz Ratowania Kaplicy Karola Scheiblera.
Celem fundacji jest inspirowanie, promowanie i podejmowanie działań zmierzających do uratowania i odnowienia kaplicy Karola Scheiblera usytuowanej w części ewangelickiej Starego Cmentarza w Łodzi przy ul.Ogrodowej 43 w Łodzi.
Gorąco zachęcam do wspierania tej wspaniałej inicjatywy.

karolscheiblercmentarzstarywodzi_small.jpg karolscheibler2cmentarzstarywodzi_small.jpg karolscheibler3cmentarzstarywodzi_small.jpg karolscheibler4cmentarzstarywodzi_small.jpg

Grobowiec rodziny Karola Hoffrichtera

Karol Hoffrichter (1866-1933) łódzki przemysłowiec.
Właściciel terenów fabrycznych między al.Politechniki i ul.Proletariacką

W 1840 roku założył przedsiębiorstwo Zakłady Włókiennicze Karol Hoffrichter Spółka Akcyjna Łódź.
Firma faktycznie rozpoczęła swoją działalność dopiero w latach pięćdziesiątych XIX w.
Pierwsza siedziba firmy mieściła się przy ulicy Piotrkowskiej 204/206.

W 1882 roku Karol Hoffrichter sprzedał zakłady synom, Reinholdowi i Adolfowi.
Rozwijali oni fabrykę z powodzeniem, wprowadzając do niej między innymi krosna mechaniczne.
Kilka lat później wybudowali nową tkalnię przy ulicy Wróblewskiego 15.
Od 1906 roku jedynym właścicielem fabryki został Karol Hoffrichter junior, który przekształcił firmę w spółkę akcyjną.

Zakłady produkowały głównie przędzę bawełnianą w tym również odpadkową, tkaniny bawełniane i ze sztucznego jedwabiu.
W 1945 roku przedsiębiorstwo zostało objęte przez zarząd państwowy.

Grobowiec Karola Hoffrichtera wyróżnia się piękną rzeźbą pochylonej kobiety w długiej sukni i chuście na głowie.
W grobowcu spoczywa także jego żona Karola Hoffrichtera Helena ze Skrudzińskich, oraz inni członkowie
rodziny.

karolhoffrichtercmentarzstarywodzi_small.jpg karolhoffrichter2cmentarzstarywodzi_small.jpg

Grób Stefana Pogonowskiego

Stefan Pogonowski (12.II.1895 - 15.VIII.1920).
Wielki bohater wojny polsko-bolszewickiej 1920 roku.
Dowódca I batalionu 28 Pułku Strzelców Kaniowskich, nazywanego także Dziećmi Łodzi.
Dwukrotnie odznaczony Srebrnym Krzyżem Virtuti Militari.
Czterokrotnie odznaczony Krzyżem Walecznych oraz Krzyżem Niepodległości.

Stefan Pogonowski urodził się w Domaniewicach w rodzinie ziemiańskiej.
Ukończył wojskową szkołę w Wilnie a następnie służył w armii rosyjskiej.
Od stycznia 1918 roku służył w I Korpusie Polskim, a od września 1918 w 4 Dywizji Strzelców generała Żeligowskiego.
Od lipca 1919 roku dowodzi I batalionem 28 pułku Strzelców Kaniowskich.
Stefan Pogonowski jest symbolem bitwy nad Wisłą, a zwłaszcza boju o Radzymin.

Po brawurowej akcji wojsk dowodzonych przez Pogonowskiego pisano:
Pogonowski sławę polskiego oręża i polskiej mocy, a wytrwania na posterunku posunął do takiej glorji, że śmiało porównany być może do wodza owych obrońców Termopile, którzy polegli — a przecież zwyciężyli… Por. Pogonowski wie, co ma czynić! Postanawia raczej położyć się trupem wraz z całym baonem i przejście zatarasować, niźliby miał puścić wroga do stolicy… wnet orjentuje się, że od niego zależy cały rezultat bitwy o Warszawę! Nie waha się ani sekundy! I tutaj poczyna się nadludzka walka, niesłychane zmaganie się kilkuset wycieńczonych, zmęczonych ludzi z przeważającemi siłami wroga…
Tysiące żołdactwa moskiewskiego prze naprzód fala za falą, ziejąc ogniem i coraz nowe zwały żelaza i stali rzucając na garść Polaków.

Walczyli, jak lwy! Jak Polacy! Padł bohater Pogonowski.
I tak oto dokonał się Cud Wisły, zapoczątkowany bohaterską śmiercią por. Pogonowskiego wraz z całym bataljonem.

Stefan Pogonowski został pochowany na Starym Cmentarzu w Łodzi.
Autorem okazałego grobowca z sylwetką rycerza w zbroi husarskiej był Wacław Konopka.
Pomnik został ufundowany przez łódzkie społeczeństwo.

stefanpogonowskicmentarzstarywodzi_small.jpg stefanpogonowski2cmentarzstarywodzi_small.jpg stefanpogonowski3cmentarzstarywodzi_small.jpg

Grób Leona Niemczyka

W katolickiej części Starego Cmentarza, miejsce spoczynku znalazł także wybitny i bardzo lubiany aktor, Leon Niemczyk.
Urodził się 15.XII.1923 roku w Warszawie.
Jego barwny życiorys mógłby śmiało posłużyć jako scenariusz kolejnego filmu.

W czasie okupacji uczył się w tajnej podchorążówce, walczył także w Powstaniu Warszawskim.
Wywieziony do Niemiec ucieka do strefy amerykańskiej i zostaje wcielony do 444 batalionu III Armii Stanów Zjednoczonych generała Pattona.

Po powrocie do Polski zatrudnił się w Stoczni Gdańskiej, działał tutaj zespół teatralny w którym zaczął występować.
Następnie trafił do studia aktorskiego Iwa Galla.
Jeden sezon występował w warszawskim Objazdowym Teatrze Muzycznym, następnie nie cały sezon w Teatrze Wybrzeże.
W 1949 roku trafił do teatru w Bydgoszczy, tu zadebiutował rolą Gońca w Mazepie.
W latach 1953-1979 pracował w Teatrze Powszechnym w Łodzi, a od 1979 roku związał się wyłącznie z filmem.
Na tym polu Leon Niemczyk nie miał sobie równych, zagrał ponad 400 ról w filmach polskich, i ok 150 w produkcjach zagranicznych.
Trzeba tutaj wspomnieć o niezapomnianej kreacji w filmie Nóż w wodzie Romana Polańskiego, był to pierwszy polski film nominowany do Oscara w kategorii najlepszego filmu zagranicznego.

Znakomicie władał językiem niemieckim, szybko więc zyskał status gwiazdy za naszą zachodnią granicą.
Miał na koncie ponad 140 ról w filmach niemieckich, ale grał także w Czechosłowacji, Bułgarii, Francji czy Anglii.

W 1998 roku w łódzkiej Alei Gwiazd odsłonięto gwiazdę Leona Niemczyka.
Ogłoszono go jednocześnie królem filmu polskiego oraz wręczono stosowne insygnia, koronę i berło.
W 1999 roku otrzymał Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski.
W 2002 roku odcisnął dłoń na Promenadzie Gwiazd podczas 7-go Festiwalu Gwiazd w Międzyzdrojach.

Prywatnie zawsze uśmiechnięty, skłonny do żartów, szarmancki wobec kobiet, przemiły człowiek.
Choć był wielką gwiazdą, nigdy nie dawał tego odczuć rozmówcy.
Takim Łódź Cię zapamięta - Leonie Zawodowcu.

leonniemczykcmentarzstarywodzi_small.jpg leonniemczyk2cmentarzstarywodzi_small.jpg