Grób Iry Aldridgea

Ira Aldridge - czarnoskóry aktor amerykański, w swoich czasach uznawany za jeden z największych talentów aktorskich.
Wsławił się głównie występując w sztukach szekspirowskich.
Z wielkim powodzeniem grał Otella, Króla Leara czy Makbeta.

Nie ma jednoznacznych źródeł określających jego pochodzenie.
Prawdopodobnie wywodził się z rodu Fullah, z rodziny króla jednego z plemion Senegalu.

Był służącym wielkiego aktora Edmunda Keana.
To Kean właśnie zaraził Andridgea magią teatru, odkrył jego talent, oraz doprowadził do debiutu w roli Otella na londyńskich deskach scenicznych.
Pasja i talent Iry Aldridgea zostały szybko docenione, oglądała go z podziwem niemal cała Europa.
Występował między innymi we Wiedniu, Kolonii czy Petersburgu.
Trafił również do Polski, grał tutaj u boku największych gwiazd polskiej sceny, Anastazego Trapszy, Józefa Texla, Bolesława Leszczyńskiego.

Do Łodzi przybył 5.VIII.1867 na zaproszenie Augusta Hentschla.
Miał wystąpić w teatrze Paradyż, który właśnie został otwarty.
Ira Aldridge przyjechał do Łodzi chory, zatrzymał się w luksusowym hotelu Michała Kunkiela przy ulicy Piotrkowskiej 175/177.
Otrzymał też najlepszą opiekę medyczną, niestety lekarze byli bezradni.
Ira Aldridge zmarł w dniu planowanej premiery, zanim Łódź poznała jego wielki talent.

Julian Tuwim później pisał:
Pisze w kronikach starodawnych, ze gościł w mym rodzinnym mieście pewien murzyński aktor sławny.
Bóg raczy wiedzieć - czy w przejeździe skądś dokądś - czy go przeznaczenie, posłuszne czarnej jego gwieździe, ku łódzkiej skierowało scenie, dość że nad Łódkę zawędrował, tam na teatrze występował, tam zmarł na jakieś zapalenie z dala od Afryki-macierzy i na cmentarzu łódzkim leży.

Uroczysty pogrzeb artysty był sfinansowany środkami z biletów na przedstawienia które zostały odwołane.
W obliczu takiej tragedii nikt z widzów nie zażądał zwrotu pieniędzy.
Żałobny kondukt Łodzian wraz z prezydentem miasta Edmundem Pohlensem, towarzyszył aktorowi w ostatniej drodze z ulicy Piotrkowskiej aż na cmentarz przy Ogrodowej.

Nagrobek Iry Aldridgea który możemy podziwiać na Starym Cmentarzu, ufundowała córka aktora Suranah, primadonna Opery Londyńskiej.
11.V.1890 roku Suranah wystąpiła w Łodzi, a dochód z koncertu przekazała właśnie na ten cel.

iraaldridgecmentarzstarywodzi_small.jpg iraaldridge2cmentarzstarywodzi_small.jpg iraaldridge3cmentarzstarywodzi_small.jpg

Grób Roberta Wergaua

Robert Wergau (1839-1901) był synem Juliusza Wergaua.
Łódzki fabrykant, właściciel kilku zakładów wełnianych w Łodzi.

Założył Kasę Kredytową Przemysłu Łódzkiego w Łodzi, choć Łódź zapamiętała go głównie jako założyciela Łódzkiej Ochotniczej Straży Ogniowej której był wice komendantem.

Pomnik Roberta Wergaua został ufundowany ze składek Łódzkiej Straży Pożarnej.

robertwergaucmentarzstarywodzi_small.jpg robertwergau2cmentarzstarywodzi_small.jpg

Grób Marjana Cynarskiego

Marjan Cynarski (21.IV.1880 - 14.IV.1927), drugi prezydent Łodzi w II Rzeczpospolitej, doskonały prawnik.

W 1919 roku mianowany na stanowisko sędziego Sądu Okręgowego w Łodzi przez Naczelnika Józefa Piłsudskiego.
24 lipca 1923 roku, Marjan Cynarski został wybrany na stanowisko prezydenta miasta Łodzi.

Członek zarządu wielu instytucji, między innymi:
- Towarzystwa Prawniczego
- Polskiego Klubu Artystycznego
- Polskiej Macierzy Szkolnej
- Łódzkiego Towarzystwa Elektrycznego Spółki Akcyjnej

Pełnił też inne funkcje:
- Honorowy członek łódzkiego oddziału Ligi Morskiej i Rzecznej
- Członek Obozu Wielkiej Polski
- Wiceprezes Klubu Narodowego
- Członek Rady Naczelnej Związku Ludowo-Narodowego
- Prezes Związku Ludowo-Narodowego w Łodzi

Za rządów Marjana Cynarskiego powstał w Łodzi Miejski Kinematograf Oświatowy oraz Miejska Galeria Sztuki, rozpoczęto też budowę Parku Ludowego na Zdrowiu.
Pod zarząd miasta wrócił szpital przy ul.Drewnowskiej 75 oraz Dom Starców i Kalek przy ul.Narutowicza.
W łódzkim pogotowiu ratunkowym zaczęły jeździć samochodowe karetki.

To z inicjatywy Marjana Cynarskiego zaczęto wręczać Nagrodę Literacką Miasta Łodzi.

Ponad to był wykładowcą w łódzkim gimnazjum żeńskim.
Wykładał tam prawo, historię, logikę oraz psychologię.

Był też publicystą, pod pseudonimem Kozodój recenzował sztuki teatralne.

Marjan Cynarski zginął tragicznie 14.IV.1927 roku.
Został zamordowany u progu swojego mieszkania przy ulicy Andrzeja 4, przez bezrobotnego brukarza Adama Walaszczyka.
Sprawca mordu został osądzony i skazany na karę śmierci.
Wyrok wykonano trzy tygodnie później na Polesiu Konstantynowskim.

mariancynarskicmentarzstarywodzi_small.jpg mariancynarski2cmentarzstarywodzi_small.jpg

Grób Fryderyka Sellina

Fryderyk Sellin urodził się w 1831 roku w Kaliszu.
Do Łodzi przybył około 1850 roku.
W 1853 roku założył pierwszą w Łodzi cukiernię przy ul.Piotrkowskiej 47 przeniesioną później na Nowy Rynek (dziś Plac Wolności 8).
Prawdziwą pasją Fryderyka Sellina był teatr.
To własnie z jego inicjatywy powstał pierwszy w Łodzi teatr amatorski przy ul.Piotrkowskiej 91, który działał do 1858 roku.

W 1865 r. w przerobionym budynku ujeżdżalni koni przy ul.Konstatynowskiej 14/16 (obecnie Legionów) zorganizował teatr letni Arkadia.
Następnie w tym samym miejscu w 1901 roku wybudował Teatr Wielki z salą na 1250 widzów i nowoczesnym wyposażeniem technicznym.
Z powodu trudności finansowych Teatr Wielki został w 1912 roku sprzedany na licytacji.
Fryderyk Sellin zmarł 1914 roku, a 6 lat później stworzony przez niego teatr strawił pożar.

Choć Fryderyk Sellin kojarzy się głównie z teatrem, należy wspomnieć także o innych jego inicjatywach.
Był założycielem pierwszego omnibusu konnego, zbudował tor kolarski, kąpielisko, oraz dwie łaźnie miejskie.
Był także pomysłodawcą pierwszego afiszu teatralnego i jednym z założycieli Polskiego Towarzystwa Teatralnego w Łodzi.

fryderyksellincmentarzstarywodzi_small.jpg

Grobowiec rodziny Grohmanów

Rodzina Grohmanów była jedną z najważniejszych rodzin fabrykanckich w Łodzi.
Ich fabryki sąsiadowały z fabrykami Karola Scheiblera, w okresie międzywojennym rodziny połączyły siły i stworzyły potężną spółkę.

Ludwik Grohman (28.VIII.1826 - 01.II.1889) przejął kierownictwo nad firmą po śmierci swojego ojca Traugotta Grohmanna w 1874r.
W kartach historii zapisał się nie tylko jako wielki fabrykant, ale także jako założyciel pierwszej fabrycznej Straży Ogniowej.
Był także współzałożycielem Łódzkiej Ochotniczej Straży Ogniowej, a w latach 1876-1888 pełnił funkcję prezesa oraz komendanta całej Łódzkiej Ochotniczej Straży Ogniowej.

Ponad to był współzałożycielem Banku Handlowego w Łodzi, Towarzystwa Kredytowego miasta Łodzi, oraz Łódzkiego Chrześcijańskiego Towarzystwa Dobroczynności.
W latach 1861-1869 zasiadał także w radzie miejskiej.

Z małżeństwa z Pauliną Adeliną, córką kupca Karola Trenklera miał sześcioro dzieci, córkę i pięciu synów.
Po śmierci Ludwika prowadzenie firmy przejął syn Henryk Grohman.

ludwikgrohmancmentarzstarywodzi_small.jpg ludwikgrohmancmentarzstarywodzi2_small.jpg

Grobowiec Sophie Biedermann

Sophie Biedermann była córką łódzkiego fabrykanta Ludwika Meyera i Matyldy Haentschel.
Umarła młodo, miała zaledwie 27 lat.
Mężem Sophie był przemysłowiec Alfred Biedermann.

Grobowiec Sophie Biedermann to prawdziwe dzieło sztuki.
Wykonany został w 1898 roku w Rzymie, w pracowni znanego mistrza Otto Lessinga.
Przedstawia anioła stróża pochylającego się nad dziećmi, które zbliżają się do przepaści.
Anioł ma twarz zmarłej Sophie Biedermann, a dzieci to jej synowie ze związku z Alfredem, Helmut i Rudolf.

Pomnik wykonany jest z białego marmuru carraryjskiego i jest jednym z najciekawszych zabytków w ewangelickiej części Starego Cmentarza.

grobowiecrodzinybiedermanncmentarzstarywodzi_small.jpg grobowiecrodzinybiedermann2cmentarzstarywodzi_small.jpg

Grobowiec Heinricha Federa

Łódzki fabrykant Heinrich Feder (1841-1910), zamieszkał w Łodzi w 1875r.
Założył tutaj przędzalnię bawełny.
Grobowiec Heinricha Federa przypomina wejście do świątyni egipskiej.
Uchylone drzwi to ikonograficzne przedstawienie wrót śmierci.
Przy drzwiach widzimy stojącą postać kobiety w długiej sukni z białego marmuru carraryjskiego.

W grobowcu Heinricha Federa pochowany jest także Leopold Kindermann, zięć Federa, właściciel okazałej willi przy ul.Wólczańskiej w Łodzi.

heinrichfedercmentarzstarywodzi_small.jpg heinrichfeder2cmentarzstarywodzi_small.jpg heinrichfeder3cmentarzstarywodzi_small.jpg heinrichfeder4cmentarzstarywodzi_small.jpg

Grób rodziny Frykowskich

Rodzina Frykowskich kojarzy się głownie z filmem.

Nie sposób jednak nie wspomnieć o dramatycznych losach tej rodziny.

Wojciech Frykowski (22.XII.1936 - 9.VIII.1969) – pisarz i aktor, został zamordowany wraz z narzeczoną Abigail Folger i przyjaciółmi: Sharon Tate, Jayem Sebringem i Stevenem Parentem przez członków sekty Charlesa Mansona w posiadłości Romana Polańskiego w Beverly Hills.
Był przyjacielem Romana Polańskiego, wyprodukował jeden z pierwszych jego filmów – Ssaki.
Ciało Wojciecha Frykowskiego poddano kremacji 22.VIII.1969r w Los Angeles, a prochy pogrzebano w rodzinnym grobowcu w katolickiej części Starego Cmentarza.

Śmiercią tragiczną zginęły również dwie inne osoby pochowane w grobie rodziny Frykowskich:
Jan Frykowski (zginął w wieku 60 lat) oraz Bronisław Frykowski (zginął w wieku 25 lat).

Zastanawiając się nad fatum które ciąży nad rodziną Frykowskich, trzeba także wspomnieć losy znanego operatora filmowego Bartłomieja Frykowskiego (syn Wojciecha), który zginął tragicznie od ran zadanych nożem w 1999r, w dworku córki znanego reżysera, Karoliny Wajdy.
Oficjalnie mówi się że była to śmierć samobójcza, ale…

grbrodzinyfrykowskichcmentarzstarywodzi_small.jpg grbrodzinyfrykowskich2cmentarzstarywodzi_small.jpg

Grób Wiktora Michajłowicza Kaniszczewa

W części prawosławnej cmentarza warto zwrócić uwagę na grób Wiktora Michajłowicza Kaniszczewa.
Ma on formę baldachimu przypominającego wojskowy namiot.
Pomnik wykonany jest z piaskowca, wygląda jak udrapowana tkanina przewiązana sznurem z chwostami i frędzlami.
Spod tkaniny wygląda tablica z białego marmuru z inskrypcjami, a na szczycie umieszczony jest krzyż.

Wiktor Michajłowicz Kaniszczew - Porucznik 37 Jakatierinburskiego pułku piechoty wojsk rosyjskich.
Zmarł 1895 roku.

wiktormichajowiczkaniszczewcmentarzstarywodzi_small.jpg wiktormichajowiczkaniszczew2cmentarzstarywodzi_small.jpg wiktormichajowiczkaniszczew3cmentarzstarywodzi_small.jpg

Kaplica Gojżewskiego

kaplica gojzewskiego Kaplica Gojżewskiego znajduje się na granicy cmentarza katolickiego i prawosławnego.
Po jednej stronie jest pochowana Aleksandra Gojżewska, która była katoliczką, po drugiej jej mąż wyznania prawosławnego.
W latach 2000-2001 obiekt został odrestaurowany, remont sfinansowano z budżetu miasta Łodzi.
Kaplica dziś prezentuje się wspaniale.
Podczas remontu, okazało się że krypty pod kapliczką są połączone, a na trumnie zachował się zielony liść palmy. Pośmiertne zbratanie dwóch narodów i dwóch religii.